ДЗИОЙТЫ МУХТАРЫЛ СÆХХÆСТ УЫДАИД 85 АЗЫ

Йæ рæстæджы Заманхъулы цæрæг Дзиойты Мухтар нæ районы зындгонд адæймаг уыд, куыд фæллойгæ-нæг, колхозы сæрдар, æхсæнадон уацхæссæг... Комкоммæ кæимæ æмбæлд, чи йæ зыдта, уыдоны мысинæгтæ мыхуыр кæнæм.

Цгъойты Хазби – газет «Рæстдзинады» культурæйы хайады сæргълæууæг, Къостайы номыл премийы лауреат: «Нæ зæрдæтæ нын балхæдта йæ æрдзон уды- хъæд æмæ зондахастæй»

 

201884 02Æз ма хорз хъуыды кæнын ивгъуыд æнусы æвдайæм, æстайæм азты газет «Рæст- дзинад»-ы уæды редактор  Хъаныхъуаты Валодя æхсæнадон уацхæсджытыл куыд иузæрдион уыд, уый.  Афæдз сæ разæнгарддæрты дыууæ-æртæ хатты хуыдта редакцимæ. Æхсызгон фембæлд сын-иу уыд редакцийы кусджытимæ. Иумæ-иу æрдзырдтой, цавæр темæтыл сын у фысгæ, цы ахсджиаг фарстатæ-иу хъуамæ систаиккой газеты фæрстыл. Стæй сæ-иу æнæрæвдыд æмæ æнæ сбуц кæнгæйæ нæ ауагъта редактор.

Иу ахæм фембæлды базонгæ дæн Заманхъулæй Дзиойты Мухтаримæ. Фембæлды раздæр иумæйаг ныхас цыд редакторы кабинеты, стæй сæ хайæдты кусджытимæ куы зонгæ кодтой, уæд нын культурæйы хайады Цæгæраты Гигоимæ йемæ ныхас ацайдагъ. Йæ æргом æмæ хæлар уагæй нæ уайтагъд йæхимæ аздæхта. Æмæ ма нæм æгæр дæр афæстиат, агурæг дæр ма йæм æрбацыдысты. Уый нын нæ зæрдæтæ балхæдта йæ æрдзон уды- хъæд æмæ зондахастæй. Æрдз куыд хуымæтæг æмæ рæдау у, ахæм хуымæтæг æмæ рæдау зæрдæ у зæхкусæг дæр. Хæрам æмæ фæлитой митæ йæ фæсонæрхæджы дæр не сты. Ноджы æввахсдæр та йæ нæ зæрдæтæм айстам газетмæ ныффыссыны тыххæй йын цы хæстæ бакодта, уыдон куы сæххæст кодта, уæд. Иу фембæлдæй иннæ фембæлдмæ йыл-иу уыдыстæм ноджы иузæрдиондæр.

Хъаныхъуаты Савели – газет «Рахизфарсы царды»     хъæууон-хæдзарады хайады раздæры сæргълæууæг: «Мухтарæй нæ бирæ ныфс уыди».

Уацхæссæджы курдиат Мухтармæ Хуыцауæй лæвæрд уыд. Иугæр-иу нæм уый æрмæг æрбахаста, зæгъгæ, уæд-иу зон: æвналын æм ницы хъæуы, аппаринаг дзы ницы, зæрдæхсаинаг дæр, уæндонæй йæ мыхуырмæ радт. Æз ын цалдæр хатты лæгъстæтæ дæр ма кодтон, зæгъын, рацу махмæ кусынмæ. Никуы мын сразы, æз, дам, мæ хъæуæй æддæмæ иу къахдзæф дæр нæ акæндзы-нæн, мæнæ йæ уыныс, фылдæр цы куыст уарзын, уый кæнын, уæлæ Никъалайы цæуыннæ акæнут. Фæлæ уымæ «Рæстдзинад» фæра-зæй ис.

201884 04Мухтарæн йæ уацхъуыдты тематикæ бирæвæрсыг уыд, фæлæ йæ хъæуы адæмыл куыд уарзонæй фыста, цы фæлмæн ныхæстæ-иу ссардта, уымæн æмбал нæ уыд, нæ иннæ уацхæсджытæй уымæ афтæ ничи арæхсти. Мæнæн нæ къамисджытæ Дзангуыбекты Дзамболат, стæй та Хосонты Земфирæмæ Заман- хъулмæ цæуын хорз касти, уымæн æмæ-иу æй зыдтам: Мухтар нын нæ редакторы фæдзæхст сæххæст кæнынмæ баххуыс кæндзæн, афтид блокнотимæ-иу никуы раз-дæхтыстæм…

Дауыраты Дамир, 80-йæм азты газеты редактор: «Редакцимæ нæм афтидæй никуы æрбацыд»…

Нæ кæддæры хæлар цард Мухтаримæ мæнæй абон дæр ма рох нæ кæны.

Хатгай нæм-иу Мухтар редакцимæ æрæгмæ цыди, иу хахх дæр-иу нал кодта. Æмæ-иу уæд редакцийы кусджытæ кæрæдзийы афæрс-афæрс байдыдтой:

— Цы та кодта Мухтар?

— Рох кæнын нæ райдыдта нæ заманхъуйлаг хæлар, кæд нæм, мыййаг, истæуыл фæ-хæрам?

— Уæд та йæм тел ныццæвиккам, дæ зæрдæ ныл цæмæн ивыс, зæгъгæ?..

Мухтар уæм цæуыннæ уал фыссы, зæгъгæ-иу, арæх афарстой нæ газеткæсджытæ дæр. Æз сын-иу зæрдæ бавæрдтон, зæгъын, тагъд та йын йæ ног уацхъуыдтæ кæсдзыстут.

Мæ ныхас-иу æрцыдис æмæ та-иу газеткæсджытæ Заманхъулы хорз хабæрттимæ базонгæ сты. Уæртæ мæхъæ-лон фыййау Алаудин Алероев хъæубæстæимæ æфсымæры цард куыд кæны, фалæсыхаг Дзгойты Хадзымырзæ Комсомолскы хъæуккаг Хынцæгты Иналæн куыд баххуыс кодта хъæдæрмæгæй йе ‘рдæга-рæзт хæдзарæн, Хадыхъаты Бетърейы æхцатæ фæндагыл куыд ахаудтой, Дзгойты Тæтæри сæ куыд ссардта æмæ йын сæ йæ хæдзармæ куыд бахаста, Хадыхъаты Котик бирæгъты æгъатырдæры куыд амардта уæтæры фале…

Йæхæдæг-иу нæм сæ æрбахаста, æнæмæнг-иу æрбацыд хуынимæ – быдираг дидинджытимæ, хъæддаг кæрдоти-мæ, колхозон хæмпус дзулимæ…

Хуымæтæг адæм æй бирæ уарзтой…

Таутиаты Зæйрæ, раздæры ахуыргæнæг: «Уызыны лæппыныл йæ зæрдæ фæрыст»…

Æз, дур-дураг, кæцыдæр аз Заманхъулы скъолайы фыццаг хатт ахуыргæнæгæй кусын куы райдыдтон, уæд ме ‘скъола-  дзаутæн сæ ныййарджытæй раздæр базонгæ дæн Дзиойты Мухтаримæ, уый нæм-иу арæх цыдис, мæ къласы йын ахуыр кодтой йæ сывæллæттæй цыппарæй – Хъазыбег, Эльбрус, Эдик æмæ  Светæ.

Цы йæм раиртæстон?

Кæд æргомныхас уыд, уæддæр ын тынг хæлар, тынг фæлмæн зæрдæ уыдис. Иухатт колхозы специалистты хос кæрдынмæ акодтой Даскъофырдыгæй рæгътæй иумæ. Мухтар уис хæссы, уæдæ цы уыдаид, фæлæ йæ размæ фæци уызыны лæппын, нæ йæ федта æмæ  цæвæджы цыргъыл дыууæ раст æмбисы фæци. Йæ уæлхъус лæууыди,  мæнæ цы бакуыстон, зæгъгæ, тæригъæд ын кодта. Уалынмæ кæсы, æмæ лæппыны мад æрбахылд æмæ йæ хъæбулы афтæмæй куы ауыдта, уæд, дам, йæ фæстаг къæхтыл алæууыди, уæлгоммæ ахаудта æмæ нал сыстади, йæ зæрдæ аскъуыд.

— Мæ уыцы цæвæг æз иуварс фехстон, — мысыдис-иу уыцы бон Мухтар, — хæ- дзармæ дæр æй нал æрбахастон. Мæ зæрдæмæ уый хæссын уæдæй нырмæ, æндæр ницы.

Баххуыс кæнынмæ йæ ничи амбылдтаид. Мæ сывæллæтты фыд раджы фæзиан, мæ хистæр лæппу уæд 6-æм      къласы уыд, чызг – 4-æмы, кæстæр лæппу Мурат та        2-æмы. Уæды рæстæг-иу колхозæй алкæмæндæр рафыссæн уыдис мæнæу дæр, нартхор дæр. Мах-иу уырдыгæй цыфæнды дæр куы ластам, уæд нын æй Мухтар баргæ никуы скодта, дæ зæрдæ цас зæгъы, уыйас сæвгæ. Мæ цоты фыд Эльбрусимæ æмгæрттæ уыдысты, иу къласы ахуыр кодтой æмæ уый, æвæццæгæн, йæ зæрдыл дардта, лæппуты-иу æдзухдæр барæвдыдта, æз дзы уый тыххæй абон дæр ма бузныг дæн. Йæ цотæй йын кæй фенын, ууыл бацин кæнын, мæнæ цыма мæхи тугхæстæджытæ сты, афтæ мæм кæсы.

Уæвгæ æрмæст уыдон нæ, фæлæ мын æгас Заманхъул дæр афтæ адджын сты. Æз ардæм педагогон училищæ каст фæуыны фæстæ æрыгонæй æрбахаудтæн, уæртæ Дур-Дурæй дæн. Мæнæ           цыма сæхи хъæбул уыдтæн, афтæ мыл бацин кодтой, барæв- дыдтой мæ, æз ам се ‘хсæн зæрдæрайгæйæ цæрын…

Радима Карсанова, соседка Дзиоевых: «И мать моя, и отец мой были его первыми учителями»

— В Заманкуле все знают: мы с Дзиоевыми всегда были добрыми соседями, дружными. Я очень горжусь тем, что моя мать Фаузулат Индрисовна Зангиева, отдавшая работе в школе целых 51 год, была первой учительницей Бухара, а мой отец Январбек Садуллаевич Карсанов, прошедший военными дорогами от Орджоникидзе до Чехословакии, награжденный орденом Красной Звезды, обучал его начальной военной подготовке. Он это знал, он это помнил и всегда тепло относился к ним, не раз писал о них в газету.

Что же выдающегося было в этом человеке, которого звали Мухтар, а родные и близкие ему люди более теплым именем – Бухар. А ничего! Просто он с гордостью пронес через всю свою жизнь это звание – Настоящий человек.

Он был очень порядочным: никогда не врал, не льстил никому, даже самому высокому начальству высказывал свое мнение в лицо и отстаивал его до конца. А если где-то и ошибался, с кем это не бывает, то признавал свою ошибку и принимал правильное решение.

Но самое главное достижение Бухара – это его дети. Супруга его Заира, добрейшей души человек, всегда была рядом с ним, была во всем его правой рукой. Она, эта маленькая женщина, боготворила Бухара. Это, по-моему мнению, ее заслуга, что отец всегда был для них авторитетом…

Он был святым человеком.

Роза Цидаева, заведующая Заманкульским детским садом:

– Он был правдолюбцем. Любой из старшего поколения нашего села может это подтвердить. Это кому-то нравилось, кому-то – нет. Но так было всегда. Когда еще существовали колхозы, то меня часто приглашали на заседание членов правления, и я видела, как Мухтар душой болел за свое дело, как он отстаивал правду. И всегда это у него получалось.

И второе – он очень любил детей. На работу он ходил мимо нас, и я каждое  утро наблюдала, как его окружали наши дети, как он, такой высокий, приседал на корточки и беседовал с ними, улыбался, что-то рассказывал им. Очень он любил и своих детей, берег их, старался следить за каждым  их шагом, обязательно посещал их и в школе, и в институте. И сейчас все знают, какими они у него выросли. Они гордость всего села!

Гоян Салбиев – бывший экономист бывшего совхоза «Цалыкский»:

  – Я особо хочу выделить два его качества: простоту и доброту.

Он на своем веку много видел, много знал. Начинал  простым колхозником, возглавлял полеводческое звено, потом бригаду. Получил два высших образования, работал экономистом, агрономом, стал вожаком сельских коммунистом, его избрали председателем колхоза, но я никогда не заметил, чтоб на наших совещаниях он сказал: «Что вы меня учите, я же все знаю». А сам он щедро делился своими знаниями, всегда его выступления и особенно его замечания были своевременными и полезными, его любили  слушать.

Я всегда удивлялся тому, как он знал все о сельских тружениках, кто чем занят, где вчера работал, каких успехов добился, какова эффективность его труда. Однажды это заметил и первый секретарь райкома партии Хаджи Колиев, сказав:

– Вот так надо любить свою работу. Он, Дзиоев, называет по имени и отчеству всех механизаторов, доярок и специалистов…

Я никогда не видел, чтоб он на кого-то повышал голос, он у него был тихий, задумчивый, но иногда о его душевном состоянии лучше всего говорили его глаза, когда он радовался и когда чем-то или кем-то был недоволен.

Был очень добрым человеком, никогда никому ни в чем не отказывал. Однажды один из моих друзей Алыкка Басаев попросил меня помочь ему найти где-то в колхозах района жертвенного барана. По- ехал я в Заманкул к Мухтару, тогда он был председателем колхоза. Обрадовался он мне, выслушал и все организовал за минимальную цену.

У нас в Хумалаге у него было много друзей: Руслан Касабиев, Виктор Калоев, Русик Тегкаев, Мурат  Кабоев… Часто вспоминал он Ахсарбека Галазова  и Хаджи Колиева, которые любили читать его материалы в газете. Это, говорил, вдохновляло…

Ира Хосонова – директор Дома культуры:

– Я бы выделила его любовь к правде, его воспитанность и порядочность. Если бы хотя бы половиной из них обладали мы, ныне живущие, то как бы нам легко жилось рядом с друг другом. Один мудрец сказал:

– Добро, Совесть, Правда – это понятия, относящиеся к одной категории. Эти понятия – святые. Человек, идущий за Правдой, тоже святой, человек, желающий сохранить в себе Добро, тоже свят. Такой человек тождественен апостолу, пророку, святому.

Таким человеком был и Мухтар.

Подготовил Дамир ДАУРОВ.

Матвиенко решила стать наставником в конкурсе "Лид...

Спикер Совета Федерации Валентина Матвиенко сообщила, [ ... ]

Рейтинг активности регионов на Конкурсе «Лидеры Ро...

На Конкурс «Лидеры России» поступило более 70 тыс [ ... ]

За первые сутки после старта регистрации на конкур...

Прошли первые сутки с начала регистрации на конкурс &laq [ ... ]

Чемпионам — слава!
Чемпионам — слава!

ЗНАЙ НАШИХ! МОЛОДЫЕ БОРЦЫ ВОЛЬНОГО СТИЛЯ – ПРАВОБЕР [ ... ]

Other Articles