ЦАРДÆЙ ИСТ ХАБÆРТТÆ

Цымæ адæймаг афтæ цæмæн кæны — цы йæм ис, уый фæстæдæрмæ цæмæн æмбæхсы? Батъыссы йæ капеччытæ хуынчъыты, кæнæ сæ баныгæны зæххы бын. Адзал та æгъатыр у, нал ратты бар адæймагæн, йе ‘мбæхсæнтæ зæгъынæн, æмæ фесæфынц.

Мæ хорз зонгæ уырысы хъæутæй иуы дзæвгар азтæ ацард æмæ мын радзырдта мæнæ ахæм диссаджы хабар. Йæ сыхæгтæ уыдысты мæгуыр зæронд лæг æмæ ус. Цардысты иу чысыл хæлддзаг къуымы. Тынг базæронд сты, æмæ сæм собесы кусджытæ кастысты. Иубон лæджы мардæй бай-йæфтой. Хъæуыхицаумæ фæхабар кодтой. Уаты тæфæй фæлæууæн нал уыд, æмæ сын хъæуыхицау загъта, усы æддæмæ рахæссут сыгъдæг уæлдæфмæ, зæгъгæ. Схæцыдысты йыл æмæ ус æнкъуысын дæр нæ комы. Цы стыр гæххæттын къоппы хуыссыд, ууыл йæ къухтæ ныффидар кодта. Тыххæйты йæ систой æмæ йæ рахастой. Агъуыст æфснайгæйæ къоппы бызгъуыртæ куы дзæбæхтæ кодтой, уæд усæн йæ нывæрзæн разындис дыууæуæладзыгон хæдзары балхæныны фаг æхца. Цымæ сæ кæмæн æвæрдтой æнæзæнæг лæг æмæ ус, сæхицæн удæнцойæн дæр куы ницы сарæзтой, уæд?!

Ноджыдæр ма иу ахæм хабар раздæры азты æрцыдис нæ хъæуккæгтыл дæр. Керенскийы æхцаты рæстæг нæ хъæуæй иу зæронд лæг Беслæны базармæ бричкæйæ хос уæймæ аласта. Куыддæр базары кæрон æрлæууыдис, афтæ дыууæ дзæбæх лæппуйы йæ разы алæуудысты æмæ йæ афарстой йæ хосы аргъæй. Аргъыл куы бафидыдтой, уæд ын лæппутæ загътой: «Мах ардæм хæстæг цæрæм, ралас дæ хос нæ фæстæ»… Лæппутæ кæрты дуар фегом кодтой, хос ракалдтой. Лæджы мидæмæ бахуыдтой æмæ йæ хорз федтой, стæй йын уæд загътой: «Мах цæрæм Мæскуыйы. Нæ мады та ам цæрын фæнды. Хъуг дары æмæ хос уымæн балхæдтам. Мæнæ дын æхцатæ, дæ хъуæгтæ сæ баххæст кæн, алцы фаг дæр дын сты. Æцæг сæ æвæргæ ма бакæн, иу мæйæ фылдæр сæ ма ныууадз».

Лæг талынгæй йæ хæдзармæ бахæццæ æмæ йæ усмæ дзуры: «Мæ хос кæмæн ауæй кодтон, уыдон мын æхцайы голлаг балæвар кодтой, бафснайын сæ хъæуы».

Æхсæв-бонмæ æхцатæ фæтъысæнтæ кодтой. Райсомæй зæронд лæг хъæлдзæгæй ныхасмæ рацыдис. Йæ цæсгомыл мидбылхудт хъазы. Иу ахæмы йæ лæгтæ афарстой:

— Дæ хорзæхæй, Хъæрæу, ацы фæстаг рæстæг мæлæты хъæлдзæг дæ, æхцайы голлаг ссардтай?

— Цæй æхца ссардтон, уымæн дæр амонд хъæуы, — дзуапп сын радта Хъæрæу.

Иу мæйы бæрц куы рацыд, уæд радио Мæскуыйæ радзырдта: «Долой Керенский, долой Керенский». Зæронд лæг рахаста йæ æфснайд æхцатæ æмæ сæ сæ кæрты астæу басыгъдта.

Бады Хъæрæу ныхасы æнкъардæй, æмæ та йæ афарстой: «Дæ хорзæхæй, цы кодтай?» Уый сын радзырдта йæ хабар. Ныхасы адæм кæрæдзимæ бакастысты æмæ загътой: "Æвæдза, лæвар æхца масты хос сты». Йæ хосы бричкæ дæр ма фесæфт. Йæ къæхтыл ын фемдзаст сты йæ зæронд дзабыртæм æмæ йæм тæригъæддаг каст бакодтой: уæд та дзы дыууæ ног цырыхъхъы куы балхæдтаид, зæгъгæ...

КЪУБАЛТЫ Рая, Бæтæхъойыхъæу.