УДЫ КАТАЙ

Фарон ноябры мæйы «Рахизфарсы цард»-ы газеттæй иуы (№127) рацыд Хæмыцаты Раманы уацхъуыд «Хистæры мæт алкæмæн дæр сагъæссаг у», зæгъгæ, ахæм сæргондимæ. Ручкæ йын райсын кодта йæ къухмæ газет «Рæстдзинады» цы зæронд лæджы маст æмæ сагъæсы тыххæй бакаст, уыцы фыстæг. 83-аздзыд зæронд лæг у æрыдойнаг, фæлæ йæм Раманы фыстæг кæм рацыд, уыцы газет куыддæртæй бахæццæ. Йæ бакæсыны фæстæ махмæ дæр йæ уды катай, йæ мæстытæ ныффыста æмæ нæм сæ æрбарвыста.

Цы йæ тыхсын кæны æмæ цæуыл фыссы кадджынæй, æгъдауджынæй чи фæцард, æртæ лæппуйы æмæ иу чызг чи схъомыл кодта, фæллой кæнын йæ царды бындур кæмæн уыд, фæлæ ныр йе ‘нæниздзинад кæмæн фæцудыдта, азты уæз йе уæхсчытыл кæмæн æрæнцад, уыцы Ханджери (йæ мыггаг ын нæ фыссæм).

Цæвиттон, куыд фыссы, афтæмæй ныртæккæ зæронд лæг цæры йæ фырттæй дыууæимæ æмæ йæ фырты фыртимæ. Фæстаг ахуыр кодта Дзæуджыхъæуы, уым базонгæ 15-аздзыд чызгимæ. Иуцасдæр рæстæджы фæстæ чызгæн æнæ æрхæсгæ нал уыд, æмæ хæдзары йæ тъæпп фæцыд. Хæдзары цыппар азы сылгоймаг нал уыд, æмæ чындзыл тынг цин кодта Ханджери, бинонты хистæр. Цыбыр рæстæгмæ сæм ноггуырд чызг дæр фæзынд, уый дæр ын æхсызгон уыд.

Бирæ рæстæг нæ рацыдис, афтæ чындз йæхи æвдисын райдыдта тынг уæндонæй, хъæддыхæй, хивæндæй, хæдзары цы нæлгоймæгтæ æрбаййæфта, уыдон ницæмæ даргæйæ богъдаби кодта. Фæстагмæ йæ цæсгом афтæ суагъта, æмæ йæ къух систа хицаумæ, йæ хицауы хомæ, йæ тиумæ стæй йæ сæрмæ æрхаста æдых зæронд лæгмæ дæр, уый фæстæ та йын йæ цæсгомыл бату кодта. Куы сæм-иу фæмæсты, уæд-иу сын сæ хæринæгтæ сæ разæй фелвæста æмæ сæ куыйтæн акалдта.

Чындз йæ сæры хицауæн аргъ кæй нæ кæны, уый дæр бæлвырд у. Æвæццæгæн, ын лæппу уæйдзæд кæнын дæр нæ уæнды, йæхи куыд æмбæлы афтæ кæй не ‘всиды, уый тыххæй.

«Мæ бон нæу ферох кæнын, 83 азы цы цæсгом хъахъхъæдтон нозтæй, мæ ныхасæй, мæ рацыдæй сыхы, мыггаджы, хъæубæсты астæу, ахуыры, цы бирæ рæтты куыстон, уым. Æмæ ныр æнæгъдау сылгоймаг уыцы цæсгомыл йæ ницæййаг сæт бакалæд», — фыссы зæронд лæг.

Цы зæгъæн ис ацы зæронд лæджы хъынцъымы тыххæй?

Чындз халы ирон царды, бинонты æгъдауы фæтк, уый иу. Фæлæ ма не ‘ххæст кæны Уæрæсейы закъоны цы фыст ис, уый дæр. Кæстæры хæс у хистæрæн лæггад кæнын, аудын ыл, æххуыс ын кæнын, куы бахъæуа, уæд материалон æгъдауæй дæр. Уыцы ахастдзинæдтæ куынæ иса зæронд, фæкæсынхъуаг адæймаг, уæд йæ кæстæртыл у йæ бон бахъаст кæнын æмæ хъуыддаг тæрхондонмæ раттын.

ХОСОНТЫ Земфирæ.